Η Θεραπεία Γνωστικού Ερεθισμού (CST) είναι μια μη φαρμακολογική παρέμβαση που απευθύνεται σε άτομα που παρουσιάζουν πτώση των νοητικών λειτουργιών.
Στόχος της είναι η ενεργοποίηση και η υποστήριξη νοητικών λειτουργιών, όπως η μνήμη, η προσοχή, η γλώσσα και η σκέψη, μέσα από δομημένες δραστηριότητες και κατάλληλα ερεθίσματα.
Η παρέμβαση βασίζεται στην προσωποκεντρική προσέγγιση. Οι δραστηριότητες επιλέγονται και προσαρμόζονται σύμφωνα με τις δυνατότητες, τις ανάγκες και τα ενδιαφέροντα του κάθε ατόμου.
Σε ποιους απευθύνεται
Η Θεραπεία Γνωστικού Ερεθισμού απευθύνεται σε άτομα που παρουσιάζουν πτώση των νοητικών λειτουργιών, και ιδιαίτερα σε άτομα με άνοια ήπιας και μέτριας βαρύτητας.
Η καταλληλόλητα της παρέμβασης εξετάζεται με βάση τη συνολική εικόνα, τις νοητικές δυνατότητες και το επίπεδο λειτουργικότητας του ατόμου.
Τι περιλαμβάνουν οι συνεδρίες
Οι συναντήσεις μπορούν να πραγματοποιηθούν είτε ατομικά (σε μορφή 1 προς 1), είτε σε μικρές ομάδες (μέγιστος αριθμός συμμετεχόντων: 5), με την προϋπόθεση ότι τα μέλη είναι παρόμοιου επιπέδου (όπως αυτό αξιολογείται μέσα από νευροψυχολογικές δοκιμασίες (τεστ)). Οι συνεδρίες πραγματοποιούνται μία ή δύο φορές την εβδομάδα, με διάρκεια 50-60’.
Οι συναντήσεις CST αποτελούνται συνήθως από μια σειρά νοητικών ασκήσεων και δραστηριοτήτων, οι οποίες έχουν σχεδιαστεί για να στοχεύουν σε συγκεκριμένους νοητικούς τομείς. Αυτές οι δραστηριότητες περιλαμβάνουν διασκεδαστικά παζλ, παιχνίδια με λέξεις, ασκήσεις αναπόλησης, συζητήσεις και δημιουργικές εργασίες, που ενεργοποιούν διαφορετικές νοητικές λειτουργίες.
Στόχος δεν είναι η εξέταση της μνήμης και η επαναφορά της, ούτε να πιέσει το άτομο να θυμηθεί πληροφορίες που δυσκολεύεται να ανακαλέσει.
Βασικές αρχές της παρέμβασης
Η Θεραπεία Γνωστικού Ερεθισμού βασίζεται στην ενεργοποίηση διαφορετικών νοητικών λειτουργιών, στην ενίσχυση της γλωσσικής έκφρασης και της σκέψης, στην αξιοποίηση αναμνήσεων και εμπειριών, στην προώθηση της προσωπικής γνώμης και στη διατήρηση της ενεργού συμμετοχής.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στον σεβασμό, στην προσωποκεντρική προσέγγιση, στην επιλογή κατάλληλων δραστηριοτήτων, στη μεγιστοποίηση των ικανοτήτων που διατηρούνται και στη δημιουργία ενός ευχάριστου και υποστηρικτικού πλαισίου.
Η συνέχεια και η συνέπεια στις συναντήσεις αποτελούν επίσης σημαντικό μέρος της παρέμβασης.
Τι να περιμένετε από την παρέμβαση
Οι συναντήσεις έχουν δομημένο χαρακτήρα, χωρίς να λειτουργούν ως εξέταση ή τεστ.
Στόχος δεν είναι να αναδειχθούν οι δυσκολίες του ατόμου, αλλά να αξιοποιηθούν οι δυνατότητες που διατηρούνται και να ενισχυθεί η ενεργός συμμετοχή του.
Επιστημονική τεκμηρίωση
Η CST είναι μια μη φαρμακολογική παρέμβαση με επιστημονική τεκμηρίωση για άτομα με άνοια ήπιας έως μέτριας βαρύτητας.
Μελέτες και συστηματικές ανασκοπήσεις έχουν δείξει ότι η CST μπορεί να έχει οφέλη στη συνολική νοητική λειτουργία, καθώς και στην επικοινωνία, την κοινωνική αλληλεπίδραση και την ποιότητα ζωής.
Η CST δεν αποσκοπεί στην ίαση της άνοιας ή στην επαναφορά των νοητικών λειτουργιών στο προηγούμενο επίπεδο, αλλά στην υποστήριξη τους, στην ενεργοποίηση και αξιοποίηση των δυνατοτήτων που διατηρούνται και στη βελτίωση της ποιότητας ζωής του ατόμου.
Χρήσιμη Βιβλιογραφία
Spector A, Thorgrimsen L, Woods B, Royan L, Davies S, Butterworth M, Orrell M (2003). Efficacy of an evidence-based cognitive stimulation therapy programme for people with dementia: randomised controlled trial. British Journal of Psychiatry, 183, 248-254.
Spector A, Orrell M & Woods B (2010). Cognitive Stimulation Therapy (CST): effects on different areas of cognitive function for people with dementia. International Journal of Geriatric Psychiatry, 25 (12): 1253-1258.
Spector A, Gardner C & Orrell M (2011). The impact of Cognitive Stimulation Therapy groups on people with dementia: views from participants, their carers and group facilitators. Ageing & Mental Health 15 (8): 945-950
Gibbor, L., Yates, L., Volkmer, A., & Spector, A. (2020). Cognitive stimulation therapy (CST) for dementia: a systematic review of qualitative research. Aging & Mental Health, 1-11